ยึดดีก็ยึดทุกข์, เห็นทุกข์จึงเห็นธรรม

สวนหน้าโรงเรียนมหาวชิราลงกรณราชวิทยาลัย

ยึดดีก็ยึดทุกข์

            อัตตา มานะ เกิดจากความเห็นผิด ที่มีความเข้าใจเอาเองว่า เราเก่ง เราดี เราถูก เราฉลาด แต่ระบบธาตุขันธ์ มันไม่ได้บอกเราว่า เราเก่ง เราดี เราถูก เราฉลาด กับเราเลย เราหลงของเราเอง ระบบธาตุขันธ์มันเป็นของมัน มันไม่เกี่ยวกับดี กับชั่วของใคร มันมีแต่ทุกข์เท่านั้นในตัวมัน ที่เราต้องทำดี ทำถูก ก็เพื่อให้ธาตุขันธ์มันดำรงอยู่อย่างมีทุกข์น้อยลงก็เท่านั้นเอง ก็เมื่อธาตุขันธ์มีทุกข์น้อยลงแล้ว มันก็สำเร็จประโยชน์ในการ ทำดี ทำถูก แล้ว แต่เราไปยึดเอาดีเอาถูก โดยที่ดีกับถูกมันก็ไม่ตั้งอยู่ให้เราได้ยึด เพราะมันเป็นของที่ต้องสร้างขึ้น

            เมื่อสร้างดีสร้างถูกได้แล้วก็เป็นอันจบกระบวนการแห่งการสร้างแล้ว แล้วเราจะไปยึดถือเอาดีเอาถูกทำไม

ก็เพราะเรามัวแต่ไปยึดดี ยึดถูกอยู่นั่นแหละ เราจึงทุกข์ และไม่พ้นจากทุกข์สักที

จารุวณฺโณ ภิกฺขุ(พระอาจารย์ต้น)

พระอุโบสถ์วัดชูจิตธรรมาราม พระอารามหลวง

เห็นทุกข์จึงเห็นธรรม

            ผู้เห็นทุกข์ ย่อมจะไม่ทุกข์ ที่เราทุกข์อยู่ เพราะเราไม่เห็นทุกข์ เราจึงเป็นผู้รับผลทางความทุกข์อยู่เสมอ หากเข้าใจว่า ความทุกข์เป็นของต้องเกิดขึ้นเป็นธรรมดาอยู่แล้ว และเป็นของต้องมีเป็นธรรมดาอยู่แล้ว เรายังจะหวังอยู่หรือว่าเราจะไม่ทุกข์เลย ความทุกข์ที่เกิดขึ้น มันไม่ผิดหรอกที่มันเกิด มันผิดตรงที่เราไม่อยากให้มันเกิดนี่แหละ มันจึงเป็นปัญหา

            การยอมรับทุกข์แม้ความทุกข์จะยังมีอยู่ แต่ก็ทำให้เราได้เรียนรู้ความจริงเพื่อที่จะหาทางออกจากทุกข์ในเบื้องหน้า

จารุวณฺโณ ภิกฺขุ(พระอาจารย์ต้น)