ความสำคัญของพระศรีมหาโพธิ

ต้นพระศรีมหาโพธิที่สำนักสงฆ์ป่านาโสกฮัง   

ความสำคัญของพระศรีมหาโพธิ

        ความพิสดารว่า พระตถาตเสด็จหลีกจาริกไปตามชนบท เพื่อประโยชน์จะทรงสงเคราะห์เวไนยสัตว์ ชาวกรุงสาวัตถีต่างถือของหอมและดอกไม้เป็นต้นไปยังพระเชตวัน ไม่ได้ปูชนียสถานอย่างอื่นไปวางไว้ที่ประตู พระคันธกุฎี ด้วยเหตุนั้น เขาก็มีความปราโมทย์กันอย่างยิ่งท่านอนาถปิณฑิกมหาเศรษฐีทราบเหตุนั้นแล้ว จึงไปยังสำนักพระอานนท์เถระ 

        ในเวลาที่พระตถาคตเสด็จมาพระเชตวัน กล่าวว่า ข้าแต่ท่านผู้เจริญ เมื่อพระตถาคต เสด็จหลีกจาริกไป พระวิหารนี้ไม่มีปัจจัย มนุษย์ทั้งหลายไม่มีสถานที่บูชาด้วยของหอมและดอกไม้เป็นต้น ขอโอกาสเถิดท่านเจ้าข้า ขอท่านจงกราบทูลความเรื่องนี้แด่พระตถาคต แล้วจงรู้ที่ที่ควรบูชาสักแห่งหนึ่ง

        พระอานนทเถระรับว่า ดีละ แล้วทูลถามพระตถาคตว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ เจดีย์มีกี่อย่าง พระศาสดาตรัสตอบว่า มีสามอย่างอานนท์

        พระอานนท์เถระทูลถามว่า สามอย่างอะไรบ้างพระเจ้าข้า

        พระศาสดาตรัสว่า ธาตุเจดีย์ ๑ ปริโภคเจดีย์ ๑ อุทเทสิกเจดีย์ ๑.

        พระอานนท์เถระทูลว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ เมื่อพระองค์เสด็จจาริกไป ข้าพระองค์อาจกระทำเจดีย์ได้หรือ

        พระศาสดาตรัสว่า อานนท์ สำหรับธาตุเจดีย์ไม่อาจทำได้ เพราะธาตุเจดีย์นั้น จะมีได้ในกาลที่พระพุทธเจ้าปรินิพพานแล้ว สำหรับอุทเทสิกเจดีย์ก็ไม่มีวัตถุปรากฏ เป็นเพียงเนื่องด้วยตถาคตเท่านั้น ต้นมหาโพธิที่พระพุทธเจ้าอาศัยเป็นที่ตรัสรู้ ถึงพระพุทธเจ้าจะยังทรงพระชนม์อยู่ก็ตาม ปรินิพพานแล้วก็ตาม เป็นเจดีย์ได้เหมือนกัน

        พระอานนท์ทูลว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญเมื่อพระองค์เสด็จหลีกไป พระมหาวิหารเชตวันหมดที่พึ่งอาศัย มนุษย์ทั้งหลายไม่ได้สถานที่เป็นที่บูชา ข้าพระองค์จักนำพืชจากต้นมหาโพธิมาปลูกที่ประตูพระเชตวัน พระเจ้าข้า

        พระศาสดาตรัสว่า ดีแล้วอานนท์ เธอจงปลูกเถิดเมื่อเป็นเช่นนั้น ในพระเชตวันก็จักเป็นดังตถาคตอยู่เป็นนิตย์

____________________________________

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เล่ม ๓ ภาค ๖ หน้าที่ ๒๖๘ (กาลิงคชาดก)

        ความเป็นมา (หน่อพระศรีมหาโพธิ์) นับเป็นเวลามากกว่า ๑๑๕ ปี ที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระพุทธเจ้าหลวงรัชกาลที่ ๕ ทรงมีพระราชดำริผ่านพระราชหัตถเลขา เมื่อเริ่มได้รับการทูลเกล้าทูลกระหม่อมถวายต้นพระศรีมหาโพธิ จากเจ้าเมืองคยา สาธารณรัฐอินเดีย เมื่อปี ร.ศ.๑๑๐  โดยมีสมเด็จฯกรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงเป็นผู้แทนพระองค์รับถวายหน่อพระศรีมหาโพธิเมื่อคราวเสด็จอินเดีย โดยทรงปลูกต้นพระศรีมหาโพธิไว้ที่วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนารามในวันที่ ๒ สิงหาคม ร.ศ.๑๑๙ 

        ทั้งนี้ต้นพระศรีมหาโพธิต้นนี้ เป็นต้นโพธิต้นแรกในแผ่นดินไทย ที่เป็นต้นเดียวกับต้นพระศรีมหาโพธิที่พุทธคยา ประเทศอินเดียในปัจจุบันหน่อพระศรีมหาโพธิที่ได้รับอัญเชิญมาที่วัดป่านาโสกฮังนี้เป็นหน่อพระศรีมหาโพธิจากต้นเดียวกันกับพระศรีมหาโพธิที่พระพุทธเจ้าหลวงรัชกาลที่ ๕ ทรงปลูก นับเป็นมหามงคลอันยิ่งแก่พุทธศาสนิกชนที่อยู่บริเวณใกล้เคียงสามารถเดินทางเข้ามาสักการะบูชาได้

พระพุทธเจ้าตรัสว่า "พระศรีมหาโพธิ์อยู่ในที่ใด ก็เท่ากับว่าพระพุทธองค์ประทับอยู่ที่นั่น" ผู้ที่ได้นมัสการพระศรีมหาโพธิด้วยจิตที่เลื่อมใส เมื่อละชีวิตไปย่อมไปสู่สุคติ

______________________

จารุวณฺโณ ภิกฺขุ (พระอาจารย์ต้น)

คำสักการะพระศรีมหาโพธิเจดีย์

ข้าพเจ้าขอนอบน้อมสักการะ ต้นหน่อพระศรีมหาโพธิ อันเป็นที่ประทับตรัสรู้ของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระองค์ทรงบรรลุโพธิญาณอันสูงสุด ในวันวิสาขมาส ณ ภายใต้มหาโพธิอันประเสริฐนี้ ต้นพระศรีมหาโพธินี้ ประดิษฐานอยู่ ณ ที่แห่งใด ก็เปรียบดังพระพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ ที่แห่งนั้น

ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ผู้รู้ธรรมอันประเสริฐ ประทานธรรมอันประเสริฐ สั่งสอนธรรมอันประเสริฐ แสดงธรรมอันประเสริฐ เป็นผู้ทรงคุณค่า อันหาประมาณไม่ได้ พระองค์ประกอบด้วยพระพุทธคุณ มีพระปัญญาธิคุณ พระบริสุทธิคุณ พระมหากรุณาธิคุณ พระองค์เป็นพระสัพพัญญู เป็นพระขีณาสพผู้ชนะ มีพระรัศมีมาก มีพระเดชมาก มีพระปัญญามาก มีพระกำลังมาก มีพระกรุณามาก เป็นนักปราชญ์ นำสุขมาเพื่อหมู่ชนทั้งหลายทั้งปวง เป็นเกาะ เป็นที่พึ่ง เป็นที่ต้านทาน และเป็นที่รำลึกถึงของหมู่ชน ทรงเป็นคติ เป็นเผ่าพันธุ์ เป็นที่ยินดีมาก พระองค์ทรงแสวงหาประโยชน์ เพื่อมนุษย์โลกกับเทวโลก พระองค์ทรงเป็นเบื้องหน้าของหมู่ชน ข้าพเจ้าขอวันทาพระบาทของพระพุทธเจ้าด้วยเศียรเกล้า และขอวันทาพระผู้เป็นตถาคต ด้วยวาจาและใจ ในกาลทุกเมื่อ

ที่พึ่งอื่นของข้าพเจ้าไม่มี พระพุทธเจ้าเป็นที่พึ่งอันประเสริฐของข้าพเจ้า

ที่พึ่งอื่นของข้าพเจ้าไม่มี พระธรรมเป็นที่พึ่งอันประเสริฐของข้าพเจ้า

ที่พึ่งอื่นของข้าพเจ้าไม่มี พระสงฆ์เป็นที่พึ่งอันประเสริฐของข้าพเจ้า

บุญอันใดที่เกิดจากการสักการะ บูชาพระศรีมหาโพธิ อันเปรียบประดุจดังบูชาพระพุทธองค์ในครั้งนี้ ขอบุญนี้จงเป็นเหตุเป็นปัจจัย หนุนนำให้ข้าพเจ้า พ้นจากความทุกข์ทั้งปวง พ้นจากความเดือดร้อนทั้งปวง พ้นจากเวรภัยทั้งปวง ก้าวล่วงอันตรายทั้งปวง ได้ญานเป็นเครื่องบรรลุถึง มรรคผลนิพพานโดยชอบ ในปัจจุบันกาล และอนาคตกาลด้วยเทอญ

เครดิตเนื้อหาจากเฟส อาจารย์จันทา ทองน้อย