#สัจจะคืออะไร?

สัจจะคืออะไร?

ถาม : การตั้งสัจจะแล้วไม่ได้ทำตามที่ตั้งไว้ เช่น พูดว่าจะรักษาศีล, ๕ วัน ๗ วัน แต่ไม่ได้ทำ จะมีผลอย่างไร? ทำให้เสียสัจจะหรือไม่?

วิสัชนา : สัจจะจะมีอยู่ ๒ กรณี คือ
๑. สัจจะในเรื่องของการตั้งใจที่จะกระทำในสิ่งใดสิ่งหนึ่งให้สำเร็จผล เป็นสมมุติสัจจะ
๒. สัจจะ คือความจริงอันสูงสุด เรียกปรมัตถสัจจะ

สัจจะที่เป็นสมมุติสัจจะนี้
คือสัจจะที่เปลี่ยนแปลงได้เสมอ
เปลี่ยนแปลงได้ไปตามโอกาส
การตั้งใจไว้ว่าจะกระทำสิ่งนี้แต่ไม่ได้กระทำ
ก็ไม่มีผลเสียอะไร และก็ไม่ได้ทำให้เราเป็นคนเสียสัจจะ หรือเป็นคนเหลาะแหละโลเล
เพราะมีเหตุปัจจัยหลายอย่างที่ไม่อำนวยให้เราได้กระทำในเวลานั้น เราก็ต้องกระทำไปตามเหตุปัจจัยของเรื่องราวที่เป็นจริงไปก่อน

ความคิดที่ว่า เราตั้งใจไว้แล้วว่าจะทำ แต่ไม่ได้ทำ จะทำให้เราเสียสัจจะ

จริงๆ แล้วที่บอกว่าเสียสัจจะนั้น... มันไม่ใช่

เราต้องเรียนรู้ว่า การที่ทำไม่ได้ตามที่ตั้งใจ
นั่นคือความเปลี่ยนแปลง ความไม่เที่ยง ความไม่คงที่ ถือว่าเป็นสัจจะอีกแบบหนึ่ง เป็นสัจจะแบบปรมัตถ์ เราควรมาเรียนรู้และเข้าใจสัจจะชนิดนี้ให้มากๆ

เราเสียสัจจะเพราะผิดจากความตั้งใจของเรา
แต่เราได้เรียนรู้สัจจะที่มันเป็นธรรมชาติของโลก
ที่อยู่กับความเปลี่ยนแปลง ความไม่ได้เป็นไปตามใจที่ต้องการอยู่

หากเรามัวแต่คิดว่าเราเป็นคนไม่มีสัจจะ
เพราะไม่ได้ทำตามที่ตั้งใจไว้หรือที่กล่าวไว้
เราก็จะเก็บอารมณ์นั้นมาต่อว่าตนเอง
จนทำให้เราทุกข์กับการต่อว่าตนเอง
อารมณ์ก็จะรบกวนจิตใจเรา
ทำให้เราขาดความสุขในชีวิตประจำวัน
การทำอย่างนี้ ไม่มีประโยชน์ต่อเราเลย
มีแต่สร้างความทุกข์ในใจให้กับตนเองเปล่าๆ

เราควรเรียนรู้ว่า การตั้งสัจจะที่แน่วแน่แล้วกระทำตามที่ตั้งไว้นั้น เป็นเรื่องของสัจจะบารมี ใช้สำหรับผู้บำเพ็ญบารมีให้เต็ม ซึ่งเป็นเรื่องของพระโพธิสัตว์

ส่วนตัวเรา...ให้เรียนรู้สัจจะในชั้นของความจริงอันสูงสุด เพื่อประโยชน์แก่การปล่อยวางจะดีกว่า จะมีประโยชน์มากกว่า เมื่อเราเข้าใจความเปลี่ยนแปลง ที่สามารถเปลี่ยนได้ตามเหตุปัจจัยในทุกๆโอกาส เราก็จะรู้จักการปล่อยวางได้

----------------
จารุวณฺโณ ภิกฺขุ 

ดูน้อยลง

— รู้สึกสุขใจที่ 

ธรรมนาวา Dhammanava