ตัณหาดับอย่างไร

ตัณหาดับอย่างไร

การดับของตัณหามีอยู่ ๓ กรณีคือ

๑. ตัณหาดับไปเองโดยไม่มีกิจในการละจากเรา เป็นการดับโดยธรรมชาติของสิ่งที่ไม่เที่ยง ไม่คงทนถาวร และต้องสลายตัว การดับแบบนี้ไม่ได้ทำให้อวิชชาถูกละ เมื่ออวิชชาไม่ถูกละทุกข์ก็ยังไม่ดับ

๒. ตัณหาดับโดยอาศัยสมาธิหรือกุศลธรรมอย่างใดอย่างหนึ่งเข้าไปดับ เป็นการดับตัณหาเพื่อปกป้องจิตไม่ให้ทุกข์จากตัณหาที่เกิดขึ้น ทำให้จิตถูกปกป้องด้วยอำนาจของสมาธิ เป็นการหวงจิตไม่อยากให้มีทุกข์ ซึ่งก็เป็นตัณหาอย่างหนึ่ง อวิชชาจึงยังไม่ถูกละอย่างแท้จริง ทุกข์ก็ยังคงจะมีอยู่

๓. ตัณหาดับโดยถูกรู้ด้วยการ ”กำหนดรู้” ในขณะที่ความทุกข์เกิดขึ้นมักจะมีตัณหาเกิดขึ้นพร้อมด้วยเสมอ การละตัณหาด้วยการกำหนดรู้นี้ ต้องกำหนดรู้ทุกข์พร้อมด้วยตัณหา ต้องปล่อยให้ทุกข์เกิดเพื่อที่จะดูตัณหาที่เกิดขึ้นมาพร้อมกับตัวทุกข์ เมื่อตัณหาถูกรู้ก็จะดับลงไปพร้อมกับทุกข์ ความดับนี้คือนิโรธ การรู้ทุกข์ละตัณหาทำนิโรธให้แจ้งคือการเจริญมรรค อวิชชาก็จะถูกละในทุกๆคราวที่ดำเนินมรรคอยู่ เมื่อมรรคเต็มอวิชชาในสักกายะก็ถูกทำลาย

จารุวณฺโณ ภิกฺขุ (พระอาจารย์ต้น